Recepten van de gestampte pot: tijd voor lekkere stamppotten

Zodra het buiten kouder wordt, krijg ik er trek in. Een flinke pan op het fornuis, aardappelen schillen en bedenken welke stamppot het vandaag gaat worden. Boerenkool? Zuurkool? Of toch rauwe andijvie, met van die lekkere uitgebakken spekjes? Ik ben er dol op. Zeker als er nog een restje overblijft dat de volgende dag de koekenpan in kan. Zo’n opgebakken stamppot met een krokant korstje is voor mij bijna een reden om expres te veel te maken.

Stamppot heeft iets gezelligs. Je hoeft er weinig bijzonders voor in huis te halen en ondertussen ruikt de keuken naar een maaltijd waar je straks graag voor aanschuift. Ook fijn: je hebt meestal geen verzameling pannen nodig. Een grote kookpan en eventueel een koekenpan brengen je al een heel eind.

Naast de vertrouwde klassiekers valt er trouwens genoeg te stampen. Met zoete aardappel bijvoorbeeld, of met kerrie en prei. Daarom vind je hier recepten van de gestampte pot, van ouderwets lekker tot een beetje anders. Allemaal voor vier personen, met ingrediënten die je gewoon in de supermarkt vindt.

Boerenkoolstamppot met rookworst

Er zijn van die gerechten waar je weinig aan hoeft te veranderen. Boerenkool met rookworst is er voor mij zo eentje. Een beetje mosterd erbij, eventueel een kuiltje voor de jus en verder vooral lekker eten. Met kruimige aardappelen krijg je een fijne stamppot die je gemakkelijk smeuïg maakt. Voeg de melk geleidelijk toe, want een te natte stamppot krijg je lastig weer stevig.

Dit heb je nodig

• 1 kilo kruimige aardappelen

• 600 gram gesneden boerenkool

• 1 grote rookworst

• 150 milliliter melk

• 30 gram boter

• 1 eetlepel mosterd

• Peper en zout naar smaak

Zo maak je het

1. Schil de aardappelen en snijd ze in gelijke stukken. Doe ze in een grote pan en voeg water toe tot ze net onderstaan.

2. Leg de boerenkool erbovenop. Breng aan de kook en laat met het deksel op de pan ongeveer 25 minuten zachtjes koken, tot de aardappelen en boerenkool gaar zijn. Controleer tussendoor of er voldoende water in de pan zit.

3. Verwarm de rookworst volgens de aanwijzingen op de verpakking.

4. Giet de aardappelen en boerenkool af. Laat kort uitdampen op laag vuur en zet het vuur daarna uit.

5. Verwarm de melk. Stamp de aardappelen en boerenkool met de boter, mosterd en eerst een scheut melk. Voeg zoveel extra melk toe als nodig is.

6. Proef en breng op smaak met peper en eventueel zout. Serveer met de rookworst.

Lekker erbij: wat kleine blokjes oude kaas door de hete stamppot. Die worden zacht, terwijl je hier en daar nog een lekker stukje kaas tegenkomt.

Zuurkoolstamppot met appel en spekjes

Zuurkool heeft lekker wat pit. Toch vindt niet iedereen dat uitgesproken zure even prettig. Een appel maakt de smaak wat zachter en geeft een frisse zoetheid. Je hoeft de zuurkool daarvoor niet af te spoelen. Door hem apart van de aardappelen te koken, voorkom je bovendien dat het zuur het gaar worden van de aardappelen vertraagt.

Dit heb je nodig

• 1 kilo kruimige aardappelen

• 500 gram zuurkool

• 2 zoete appels, bijvoorbeeld Elstar

• 200 gram gerookte spekreepjes

• 100 milliliter melk

• 25 gram boter

• Peper en eventueel zout

Zo maak je het

1. Schil de aardappelen, snijd ze in stukken en kook ze in ongeveer 20 minuten gaar.

2. Doe de zuurkool met een scheutje water in een andere pan. Laat met het deksel erop ongeveer 15 tot 20 minuten zachtjes stoven. Voeg wat water toe als de pan droog dreigt te koken.

3. Schil de appels en snijd ze in blokjes. Laat ze de laatste 8 minuten met de zuurkool meestoven.

4. Bak ondertussen de spekreepjes in een koekenpan.

5. Giet de aardappelen af en laat ze kort uitdampen. Stamp ze met de boter en warme melk.

6. Laat de zuurkool met appel goed uitlekken en schep door de aardappelen. Meng de spekjes erdoor en voeg peper naar smaak toe. Proef voordat je zout toevoegt.

Liever zonder vlees? Laat de spekjes weg en schep er blokjes belegen kaas door. Een handje grofgehakte walnoten smaakt er ook goed bij.

Rauwe andijviestamppot met spekjes

Bij rauwe andijviestamppot houd ik van dat frisse, knapperige tussen de warme aardappelen. De andijvie hoeft nauwelijks te slinken. Schep hem er daarom pas op het laatste moment door en zet de pan meteen op tafel. Goed uitlekken na het wassen helpt om te voorkomen dat er onderin je bord een plasje water verschijnt.

Dit heb je nodig

• 1 kilo kruimige aardappelen

• 400 tot 500 gram fijngesneden andijvie

• 200 gram gerookte spekreepjes

• 150 milliliter melk

• 25 gram boter

• 1 eetlepel mosterd

• Peper en eventueel zout

Zo maak je het

1. Schil de aardappelen, snijd ze in stukken en kook ze in ongeveer 20 minuten gaar.

2. Was de andijvie en laat heel goed uitlekken. Gebruik eventueel een slacentrifuge.

3. Bak de spekreepjes in een koekenpan.

4. Giet de aardappelen af en laat kort uitdampen. Stamp ze met de boter, mosterd en warme melk tot een smeuïge puree.

5. Schep de andijvie in gedeelten door de hete aardappelen. Zet de pan hiervoor niet terug op het vuur.

6. Meng de spekjes erdoor, proef en voeg peper en eventueel wat zout toe. Serveer direct.

Lekker erbij: een gekookt eitje. Vooral met een nog iets zachte dooier vind ik dat een heerlijke combinatie.

Zoete-aardappelstamppot met spinazie en witte kaas

Ook met zoete aardappel kun je prima stampen. De smaak is wat zoeter dan je van een gewone stamppot gewend bent. Daarom combineer ik hem graag met spinazie en zoute witte kaas. Een beetje kerrie geeft extra smaak. Door gewone aardappelen toe te voegen, blijft de stamppot wat steviger en wordt hij niet al te zoet.

Dit heb je nodig

• 600 gram zoete aardappelen

• 600 gram kruimige aardappelen

• 400 gram verse spinazie

• 200 gram feta of witte kaas

• 1 ui

• 2 theelepels kerriepoeder

• 2 eetlepels olijfolie

• Een scheutje melk, indien nodig

• Peper en eventueel zout

Zo maak je het

1. Schil beide soorten aardappelen en snijd ze in gelijke stukken. Kook ze samen in ongeveer 20 minuten gaar.

2. Snipper de ui. Verwarm de olie in een ruime koekenpan en bak de ui op middelhoog vuur zacht.

3. Voeg het kerriepoeder toe en bak een halve minuut mee.

4. Doe de spinazie er in gedeelten bij en laat slinken. Laat overtollig vocht verdampen of giet het voorzichtig af.

5. Giet de aardappelen af, laat uitdampen en stamp ze. Voeg alleen een scheutje warme melk toe als de puree te stevig is.

6. Schep het spinaziemengsel erdoor. Verkruimel de kaas en meng ongeveer twee derde door de stamppot.

7. Breng op smaak met peper en eventueel zout. Verdeel de rest van de kaas erover.

Lekker erbij: wat geroosterde zonnebloempitten voor een beetje beet. Je vindt ze gewoon bij de noten en zaden in de supermarkt.

Preistamppot met kerrie, appel en gehakt

Prei en kerrie passen heel goed bij elkaar. Met een appel erdoor krijgt deze stamppot iets lichtzoets, terwijl het gebakken gehakt hem lekker hartig maakt. Dit is zo’n gerecht waarvoor je geen jus of apart stukje vlees meer hoeft te maken. Alles zit al in de pan. Zet hooguit de mosterd op tafel voor wie daar graag een lepeltje van neemt.

Dit heb je nodig

• 1 kilo kruimige aardappelen

• 3 flinke preien, samen ongeveer 600 gram

• 300 gram rundergehakt

• 1 grote appel

• 2 theelepels kerriepoeder

• 100 tot 150 milliliter melk

• 20 gram boter

• 1 eetlepel olie

• Peper en zout naar smaak

Zo maak je het

1. Schil de aardappelen en kook ze in stukken in ongeveer 20 minuten gaar.

2. Snijd de preien in dunne ringen en was ze zorgvuldig. Laat goed uitlekken.

3. Verwarm de olie in een ruime koekenpan en bak het gehakt rul en gaar.

4. Voeg de prei en het kerriepoeder toe. Bak ongeveer 10 minuten mee op middelhoog vuur. Schep regelmatig om.

5. Schil de appel, snijd hem in kleine blokjes en bak de laatste 5 minuten mee. Voeg een scheutje water toe als het mengsel aanbakt.

6. Giet de aardappelen af en stamp ze met de boter en warme melk.

7. Schep het preimengsel door de puree en breng op smaak met peper en zout.

Ook lekker: vervang de appel door een klein blikje ananasstukjes. Laat die goed uitlekken en verwarm ze kort mee met de prei.

Pittige spitskoolstamppot met pindasaus

Voor deze stamppot gaan we een iets andere kant op. Gebakken spitskool, een beetje sambal en een lepel pindasaus geven de vertrouwde aardappel een heel andere smaak. Hoe pittig je hem maakt, bepaal je zelf. Begin gerust met een halve theelepel sambal; aan tafel kan er altijd nog iets bij. Met een gebakken ei erop heb je een heerlijke maaltijd.

Dit heb je nodig

• 1 kilo kruimige aardappelen

• 1 kleine spitskool, ongeveer 600 gram

• 1 ui

• 1 teen knoflook

• 1 theelepel sambal, of naar smaak

• 1 eetlepel ketjap manis

• 100 milliliter melk

• 2 eetlepels olie

• 4 eieren

• Peper en eventueel zout

Voor de eenvoudige pindasaus:

• 4 eetlepels pindakaas

• 100 tot 150 milliliter water

• 1 eetlepel ketjap manis

• Eventueel een beetje sambal

Zo maak je het

1. Schil de aardappelen, snijd ze in stukken en kook ze in ongeveer 20 minuten gaar.

2. Snipper de ui, hak de knoflook fijn en snijd de spitskool in dunne reepjes.

3. Verwarm 1 eetlepel olie in een ruime koekenpan. Bak de ui een paar minuten en voeg de knoflook en sambal toe.

4. Doe de spitskool erbij en bak in ongeveer 10 minuten beetgaar. Schep regelmatig om en voeg aan het einde de ketjap toe.

5. Verwarm voor de pindasaus de pindakaas met eerst 100 milliliter water en de ketjap in een steelpan. Roer glad en voeg extra water toe tot de saus de gewenste dikte heeft. Proef en voeg eventueel sambal toe.

6. Giet de aardappelen af en stamp ze met de warme melk. Schep de spitskool erdoor. Proef voordat je extra zout toevoegt.

7. Bak de eieren in de rest van de olie. Serveer de stamppot met een ei en een lepel pindasaus.

Voor de liefhebber: strooi er aan tafel wat gebakken uitjes over. Die passen hier uitstekend bij.

Zo wordt je stamppot lekker smeuïg

Een goede stamppot begint voor mij met kruimige aardappelen. Die vallen na het koken gemakkelijk uit elkaar en laten zich zonder veel kracht stampen. Giet ze goed af en laat ze even uitdampen voordat je aan de slag gaat. Daarmee voorkom je dat achtergebleven kookwater de smaak verdunt.

Verwarm de melk voordat je die toevoegt en schenk steeds een beetje bij. De ene aardappel neemt meer vocht op dan de andere. Ook maakt het nogal uit of je droge boerenkool of gebakken spinazie door je aardappelen schept. Kijk dus vooral naar wat er in je pan gebeurt.

En laat de staafmixer maar in de la liggen. Met een gewone stamper houd je een prettige structuur. Te fanatiek mixen kan de aardappelen lijmerig maken, en daar wordt niemand gelukkig van. Een paar kleine stukjes aardappel vind ik juist lekker. Het blijft tenslotte stamppot.

Het restje is morgen misschien nog lekkerder

Mocht er iets overblijven, dan heb je alvast iets om naar uit te kijken. Laat het restje snel afkoelen, bijvoorbeeld in een ondiep bewaarbakje, en zet het binnen twee uur in de koelkast. Eet het binnen twee dagen op of vries het in.

De volgende dag verwarm je wat boter of olie in een koekenpan en verdeel je de stamppot over de bodem. Geef hem rustig de tijd om aan de onderkant een korstje te krijgen. Keer vervolgens in gedeelten om en bak verder tot alles door en door heet is. Bij een heel stevige stamppot kan een klein scheutje water helpen om ook het midden goed warm te krijgen.

Vooral zuurkool en boerenkool vind ik opgebakken heerlijk. Een beetje mosterd erbij, eventueel een eitje erbovenop, en ik ben weer helemaal tevreden. Buiten mag het ondertussen best een beetje waaien. Als er binnen een pan stamppot wacht, kom ik die koude dagen wel door.