Leeftijdsdiscriminatie – wat kun je doen?

Leeftijdsdiscriminatie - wat kun je doen?Je moet er niet aan denken, maar stel dat je je baan verliest. Nu, morgen of volgend jaar. Je bent inmiddels boven de vijftig, probeer dan maar eens opnieuw aan de bak te komen. Op deze leeftijd heb je echt een serieus probleem. Uit onderzoek van het Collega blijkt dat in 2017 bij ongeveer 40.000 tot 60.000 vacatures sprake is van leeftijdsdiscriminatie. Hier worden met name oudere werkzoekenden door getroffen. Want durf jij te solliciteren op een functie waar overduidelijk wordt gezocht naar een jonge kandidaat? Of ga je er vooraf al vanuit dat je toch kansloos bent.

Vaak kun je dit al uit de advertentie herleiden. Daarom zijn oudere werklozen veel vaker ook langdurig werklozen. De kans dat je nog een job vindt als je boven de vijftig bent is minimaal. Maar leeftijdsdiscriminatie is toevallig wel bij wet verboden…

Wat is leeftijdsdiscriminatie?

Leeftijdsdiscriminatie is discriminatie op basis van leeftijd op de arbeidsmarkt waarbij oudere personen met dezelfde productiviteit als jongere personen ongunstig worden behandeld zuiver op basis van hun oudere leeftijd. Verschillende vormen van leeftijdsdiscriminatie kunnen plaatsvinden. Ouderen kunnen een lagere kans hebben om aangeworven te worden, een lager loon ontvangen of minder kans maken op promotie, in vergelijking met jongeren.

Ruim 40.000 tot 60.000 vacatures met leeftijdsdiscriminatie schrikken oudere werkzoekende af

Wat zegt de wet over leeftijdsdiscriminatie?

In Nederland verbiedt de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL) sinds 1 mei 2004 (sinds 1 januari 2008 bij militaire ambtenaren) het discrimineren op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs. Het College voor de Rechten van de Mens ziet toe op naleving van deze wet (voor 1 oktober 2012 vervulde de Commissie gelijke behandeling deze rol). De WGBL kent een aantal uitzonderingen, waarbij leeftijdsdiscriminatie wel toegestaan is.

Leeftijdsdiscriminatie - wat kun je doen?

Gezocht: een jonge hond

Gezocht: een starter. Een student. Een jonge hond. Of simpelweg: mensen tussen de 18 en 35. Leeftijdsdiscriminatie is een probleem dat een groot effect heeft op oudere werkzoekenden. Dat begint bij de vacatureteksten. Het College voor de Rechten van de Mens heeft onderzocht hoe vaak leeftijdsdiscriminatie voorkomt in vacatureteksten en wat het effect ervan is op een werkzoekende. In de 1,8 miljoen onderzochte vacatures is in tienduizenden gevallen leeftijd een criterium. En: vacatures die vragen om jonge medewerkers, schrikken oudere werkzoekenden af. In de beslissing om te solliciteren, weegt een leeftijdseis in een vacature zwaarder dan het salaris, de reistijd en het type contract bij elkaar, blijkt uit onderzoek van het College.

Zo oud als je je voelt?

Oudere werkzoekenden hebben het zwaarder dan jongere werkzoekenden. Ze zijn vaker langdurig werkloos en hebben een kleinere kans op het vinden van een baan. Leeftijdsdiscriminatie treft ‘oudere’ werkzoekenden, maar wanneer ben je ‘ouder’? Dat hangt af van de functie waarop je solliciteert. Soms is 40 al ‘oud’. Het aantal langdurig werklozen neemt vanaf 45 jaar toe (CBS). In 2017 was ruim 60% van de langdurig werklozen ouder dan 45.

Onderzoeksresultaten

De VU onderzocht in opdracht van het College bijna alle online vacatures uit 2017. Met behulp van een speciaal ontwikkeld algoritme werden 1,8 miljoen vacatures geanalyseerd. Daarnaast deed het College in samenwerking met onderzoeksbureau GFK een vignettenstudie. Het College vond in 40 tot 60.000 vacatures leeftijdsdiscriminatie. Het effect op werkzoekenden is groot: in de beslissing om te solliciteren weegt een leeftijdseis in een vacature zwaarder dan het salaris, de reistijd en het type contract bij elkaar.

Leeftijdsdiscriminatie: bij wet verboden

Artikel 3 van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd (WGBL) verbiedt het om onderscheid naar leeftijd te maken op het gebied van werk. 7 WGBL verbiedt zowel directe als indirecte leeftijdsdiscriminatie. Wanneer in het onderscheid een cijfermatige verwijzing naar leeftijd wordt gemaakt (‘je bent maximaal 35 jaar’) of wanneer woorden als ‘jong’ en ‘oud’ wordt gebruikt is sprake van directe leeftijdsdiscriminatie, wanneer er naar een ‘schoolverlater’ wordt gevraagd kan er indirect sprake van discriminatie zijn.

Leeftijdsdiscriminatie - wat kun je doen?

Gesprekken met werkgevers

De afgelopen maanden is het College met de twaalf organisaties die verantwoordelijk zijn voor een 40% van de vacatures met leeftijdsdiscriminatie om de tafel gegaan. Met de onderzoeken wil het College aansporen om leeftijdsdiscriminatie in de arbeid aan te pakken. Niet alleen onder organisaties die vacatureteksten uitzetten, maar ook onder de politiek en het brede publiek. Een jonge kandidaat zoeken is nog te vanzelfsprekend en het benadelen van oudere sollicitanten is alom geaccepteerd. Dat moet anders.

De vacaturetekst is nog maar het begin

Leeftijdsdiscriminatie houdt niet op bij het plaatsen van vacatureteksten. Het strekt zich uit van de selectiefase tot aan de beëindiging van een contract. Om ook na de vacature op kwaliteit te selecteren en niet op basis van onderbuikgevoel, heeft het College een eigen training ontwikkelt: ‘Selecteren Zonder Vooroordelen’. De training heeft tot doel HRM-adviseurs te ondersteunen bij het organiseren van een discriminatie-vrije werving- en selectieprocedure. Op mensenrechten.nl/vacature-check kunnen werkgevers hun vacature op leeftijdsdiscriminatie checken. En dat blijkt nog vaak nodig.

Wat kan je doen?

Als je tijdens een sollicitatieprocedure te maken hebt gekregen met leeftijdsdiscriminatie, kun je meer dan je er alleen bij neer leggen. Als eerste kun je het aankaarten bij de werkgever. Je kunt hem erop wijzen dat je ongelijk wordt behandeld. Wellicht kunnen jullie samen tot een oplossing komen. Wellicht heeft het bedrijf een klachtenprocedure die je kunt bewandelen. Ook is het mogelijk de OR (ondernemingsraad) van de organisatie in te schakelen. Als je er dan toch samen niet uitkomt, zijn er nog een paar stappen die je kunt nemen. Je kunt bijvoorbeeld:

  • juridisch advies inwinnen bij de vakbond of juridisch loket
  • een advocaat inschakelen die gespecialiseerd is in arbeidsrecht
  • wellicht kun je gebruik maken van je rechtsbijstandverzekering
  • contact opnemen met het antidiscriminatiebureau (ADB). In elke regio zit wel een kantoor
  • je klacht melden bij het Collega voor Rechten van de Mens
  • de zaak voorleggen aan de rechter, als de klacht gegrond is kan de rechter je een schadevergoeding toewijzen

Geen mak schaap

Je ziet, ook als je boven de 50 bent, hoef je je nog steeds niet als een mak lam naar de slachtbank te laten brengen. Je bent nog lang niet uitgerangeerd! Met die enorme berg aan ervaring ben je wellicht wat duurder dan die jonge hond, maar ook heel waardevol voor een bedrijf. En onthoud, leeftijdsdiscriminatie is in dit land verboden.

Maar ja, als ze je echt niet willen hebben, kunnen ze ook eenvoudig een andere reden bedenken. En dan zit je toch echt nog steeds met lege handen.

Extra info

Rapport Leeftijdsdiscriminatie: Gezocht jonge hond (pdf)
Blogs over werk en carrière
Meer financiële blogs

Bronvermelding

Tekst: Marion Middendorp
Bron: College voor de Rechten van de Mens
© afbeelding: 123rf.com

Leeftijdsdiscriminatie - wat kun je doen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *